سلطان محمد مطربي سمرقندي
30
تذكرة الشعراء ( فارسي )
فهرستنويسان است و در آن تاريخ تأليف تذكره را 966 قمرى / 1558 ميلادى نوشتهاند كه اشتباه است ، زيرا تاريخ تأليف تذكرة الشعرا ، چنان كه مطربى خود بارها در تذكرههاى مختلف افراد تصريح كرده ، سال 1013 قمرى / 1604 ميلادى است و سال 966 قمرى ، سال تولد مطربى است . تحصيلات و اساتيد : محمد مطربى ، دانشهاى متداول ابتدايى آن زمان را ، در زادگاه خويش آموخته و سپس براى تكميل معلومات خود در فنون ادبى ، به بخارا رفته است و بعيد نيست كه به ديگر شهرهاى فرارود ( ماوراء النهر ) نيز ، جهت استفاده از عالمان و اديبان رفته باشد . او در همين تذكره ، به اساتيد خود بارها اشاره كرده و نوشته است كه نزد آنان چه علوم و فنونى را آموخته است : 1 . مقيمى سمرقندى ، يكى از استادان مطربى است و مطربى در شرححال مقيمى نوشته است كه غزلى از غزلهاى خود را براى مقيمى خوانده و مقيمى از او خواسته كه بحر غزل را بيان كند و مطربى نتوانسته بحر غزل خود را بگويد : « چون از فنّ عروض چيزى نخوانده بودم ، از جواب عاجز آمدم ، بعد از آن لطف نموده ، به خواندن عروض و قافيه ترغيب نمود و چون به فاخرهء بخارا درآمدم ، آن بود كه به ملازمت مخدومى حسن خواجه نثارى رسيده ، مدت مديد خاك آستانش را كحل الجواهر ديدهء رمد ديده گردانيده ، رسائل شعرى را گذرانيده ، از ورطهء جهالت بيرون آمدم . » « 1 » 2 . قاضى محمد امين سمرقندى قاضى كلان سمرقند ، استاد ديگر وى بوده و مطربى از او دانش آموخته است . « 2 » 3 . اشرفى مير رموزى ، استاد علم عروض مطربى بوده ، چنان كه خود نوشته است : « و
--> ( 1 ) . تذكرة الشعراء ، ش 178 . ( 2 ) . سخنوران صيقل روى زمين ، ص 88 .